De Highland Clearances

De in Schots Gaelic genoemde Fuadaich nan Gàidheal, beter bekend als the Highland Clearances, vonden van 1762 tot in de 19^e eeuw plaats. In 1732, nog voor de Jacobite opstand, experimenteerden sommige landeigenaars hier ook al mee. Al vanaf 1725 ruilden veel Schotten hun leven in de clan in voor een leven in Amerika, zij waren net als de Ieren en Welshmen emigranten.

Na de Jacobite opstand, vond de Engelse koning George II Schotland nog steeds een bedreiging die voorgoed moest worden vernietigd. Om deze vernietiging te wettigen was er echter een plan nodig, zodat de wereld er niet naar zou omkijken. Schotland leed armoe en zijn inwoners hadden geen economische voedingsbodem die voor verbetering kon zorgen. De Schotten waren van oudsher voornamelijk boeren en vissers. Een plan werd ontwikkeld en uitgebracht door de landeigenaren (die loyaal waren aan George de 2^e). In eerste instantie wilde men de Schotten die op de vruchtbare binnenlanden leefden, van hun boerderijwn naar de Schotse kustgebieden te dwingen en ze daar in oude crofterswoningen te laten leven.

De regering verwachtte dat deze mensen wel zouden gaan leven van de visvangst. Dit was uiteraard niet het geval want ze konden niet vissen en deze techniek binnen korte tijd leren is onmogelijk. Op de vrije, vruchtbare grond kwamen schapen te grazen, deze leverden vlees, melk, maar vooral wol op. De wolindustrie werd Schotlands slagader. Intussen bleek dat de bevolking niet tevreden was met deze drastische veranderingen en werd er gezocht naar een definitievere oplossing.

De graaf van Sutherland wordt, als men over the highland Clearances praat, meteen genoemd. Hij was het, die veel land had en naar zijn mening te weinig inkomsten. In het begin hechtten de Schotten geen waarde aan de geruchten over de clearances, omdat ze ervan overtuigd waren dat hun landheer ze wel zou beschermen. Dit was al eeuwen het geval geweest en zo zou het toen ook moeten zijn. Dit was een verkeerde gedachte, want de landheren hielpen de Engelse koning. Sutherland zelf verbande drie kwart van zijn volk. Niet, zoals voorgaande keren, naar de kustgebieden maar naar Amerika, Canada en Australië. Hele steden verdwenen, de huizen als stille getuigen achterlatend. Eerst werd het nog relatief vriendelijk gedaan, mensen werd meegedeeld, dat ze binnen een gestelde periode hun huizen moesten verlaten, daarna werd deze methode aangepast, omdat deze te veel tijd in nam, en de mensen moesten meteen hun huizen uit en hun woning werd in brand gestoken.

Later nog werden de huizen gelijk in brand gezet en moest iedereen er zo snel mogelijk uit, zodat ze geen bezittingen mee zouden kunnen nemen in deze korte tijd. Veel Schotten zijn verbrand bij deze acties, voor degenen die overleefden wachtte er vaak een nog erger lot aan de andere kant van de wereld. Onder de Schotse bevolking is overigens wel verzet gekomen tegen de Clearances, op Skye hebben de Schotten de politie aan gevallen, dit was de eigenlijke laatste veldslag die de Schotten wanhopig vochten en verloren.

Aangekomen na een zware reis waarbij veel ’emigranten’ stierven van honger en ziekte, bevonden veel Schotten zich in een land waar niets was. Het koude Nova Scotia (nieuw Schotland) bijvoorbeeld, waar de bevolking vanuit niets een samenleving moest zien op te zetten. Het gevaarlijke Australie, waar veel Schotten opgegeten werden door de wilde dieren. Als je naar Amerika ging had je geluk, daar was min of meer een samenleving van Ieren en Welshmen die je opnamen.

Schotland werd niet het welvarende land wat de Engelse dachten ervan te kunnen maken, sterker nog, ze hadden het land compleet uit zijn verband gerukt. Er waren geen arbeiders meer die werk konden leveren. Arbeiders uit Engeland die gratis in Schotland konden gaan wonen, waren het kille klimaat en de woeste natuur niet gewend. Bijna geen Engelse arbeider nam deze kans, zodat de Schotten uit de kustgebieden en de laaglanden naar de hooglanden gestuurd, sommige vonden er hun leven als herder, maar veel konden niet leven van het land omdat ze visser waren. Er ontstond hongersnood in Schotland, cholera brak uit en deed de tot een kwart teruggebrachte bevolking nog meer schade.

Deze schade is tegenwoordig nog in Schotland te zien en te voelen, alleen al aan de ruïnes die eens de huizen van de clansmen waren en de stille plaatsen in Sutherland en Ross.

Ooit was Schotland dicht bevolkt, dat is nu niet meer in te denken. Tegenwoordig leven er meer Schotten in Canada, Amerika en Australië dan in Schotland. Daar wordt ook een groot deel van de Schotse cultuur in stand gehouden. De Schotten daar spreken meer Gaelic als in Schotland en deze mensen is wel hun vrijheid afgenomen, maar ze hebben hun cultuur gehouden en hem in de Nieuwe wereld geplaatst. Zo komt het dat de bagpipe in de drukke straten van New York en de warme woestijn van Australië klinkt.

Tijdens de tweede wereldoorlog werd op Normandië niet alleen door de Schotse troepen de bagpipe gebruikt, ook door de Canadese en Australiërs, wiens regimenten onder andere the Cameron Highlanders, the Macdonals highlanders the Royal Schots heetten.

De plaatsen waar de Schotten gedwongen waren te wonen, groeien tegenwoordig uit tot kolonies die Schotser zijn dan de Schotten zelf. Ze vliegen terug over de oceaan om te kijken waar eens hun voorouders verbannen zijn en ze maken folkmuziek in Gaelic, vaak met iets snellere ritmes. Zo heeft de Keltische cultuur door de eeuwen heen wereldwijd stand weten te houden.

De Schotse regering kampt nog steeds met het probleem dat er te weinig mensen in Schotland wonen en doet zijn uiterste best mensen te helpen met het zoeken van een baan in Schotland. Wat ook opmerkelijk en het melden waard is, is dat het ‘superieure Britse rijk’  Schotland met de Highland Clearances zo ver heeft terug gebracht dat een nieuwe Jacobite opstand onmogelijk was. Toen Julius Caesar in 58 v.C in Kent aan land kwam leefde er waarschijnlijk in Schotland meer mensen dan na de Highland Clearances.

Zie ook:

De Jacobite opstanden
De slag bij Culloden
Highland clearances