Keltische muziek
Keltische muziek
bestaat al zo lang als de Kelten. Het was een middel om emotie te
uiten, zowel droefenis als blijdschap. Een tijd lang is Keltische
muziek verboden geweest met de Keltische taal, maar nu herleeft het
weer. De doedelzak is het bekendste Keltische instrument, maar zeker
niet het enige dat werd gebruikt. De term ‘Keltische muziek’ is vrij
vaag; hier wordt de muziek mee bedoeld die uit de Keltische landen
komt – uit Ierland, Schotland, Wales, Man, Bretagne, Galicië (in
Spanje), de gebieden die hierdoor zijn beďnvloed in de VS en de
kusten van Canada en ook sommige nieuwere muziek die is gebaseerd op
de tradities van deze landen. De term is daarnaast ook
controversieel. Er zijn grote verschillen tussen de muziektradities
van de landen en veel overeenkomsten zijn het gevolg van recente
invloed en uitwisseling. Bovendien wordt er gedacht dat met
‘Keltisch’ het Keltisch mysticisme wordt bedoeld en vooral de
invloeden die dit heeft gehad op de new age muziek, die vrijwel geen
banden heeft met de traditionele muziek. Over het algemeen
valt te zeggen dat er de sterkste connecties zijn tussen Ierse en
Schotse. Bretonse en soms ook Galicische musici spelen vaak Ierse en
Schotse muziek. In Canada en de VS worden de tradities vrijelijk
gemixt en hier wordt de term ‘Keltisch’ het meest gebruikt. Ook in
andere regio’s worden muziektradities door elkaar gebruikt.
Wales
Wales wordt
waarschijnlijk niet voor niets aangeduid met de bijnaam ‘het land
van het lied’. Het heeft een sterke en onderscheidende folkmuziek
traditie die is verbonden met de Keltische muziek van Ierland en
Schotland.
Sinds tenminste
de 12de eeuw waren barden en musici in Wales betrokken
bij muzikale en poëtische wedstrijden die eisteddfodau genoemd
werden. Welshe muziek is
een hele tijd onderdrukt als gevolg van de Act of Union, die de
Engelse taal propageerde, en de opkomst van het methodisme in de 18de
en de 19de eeuw. In de 18de eeuw ontstond ook
de non-conformistische religie. Deze stromingen probeerden de
traditionele muziek en dans zoveel mogelijk uit te bannen, alhoewel
volksdeuntjes wel eens gebruikt werden in kerkmuziek. Andere
traditionele muziekstijlen werden geassocieerd met dronkenschap en
In de jaren 60 van de 19de
eeuw begon er echter een herleving van muzieksoorten door de
oprichting van de National Eisteddfod Society die werd gevolgd door
de stichting van Welshe verenigingen in de omgeving van Londen en
Nicholas Bennetts Alawon fy Nghwlad, liedjes van mijn land, een
samenstelling van traditionele melodieën.
In de late 70er
jaren van de vorige eeuw begon Wales met een opleving van cultuur en
kunst en zo ook van muziek. Een moderne Welshe folkwereld ontstond
en er werd een platenlabel speciaal voor folkrock opgericht. De herleving
ging met energie door in de jaren 80 en 90 met veel nieuwe groepen
die groot succes hadden. Tegenwoordig hebben sommige Welshe
artiesten traditionele invloeden, met name de taal, gemixt met
andere stijlen. Andere musici proberen echter oude, verloren gegane
tradities te reconstrueren en opnieuw tot leven laten komen.
Cornwall
Van het
middeleeuwse Cornwall zijn er beschrijvingen van mirakelspelen in de
Cornishe taal met vrij veel muziek erbij. Daarnaast werden veel
minstrelen gehuurd om te spelen op heiligendagen en feesten.De
rijkste families hadden hun eigen musici en anderen huurden ze zo af
en toe. Dans, toneel en muziek waren mateloos populair. Hierna volgde
een lange periode van hervormingen en revoluties zoals de Cornishe
rebellie van 1497, de gebedenboekrebellie van 1549, de vervolging
van recusanten (mensen die de Anglicaanse kerk afwezen) en de opbouw
van de Commonwealth. De gevolgen van deze gebeurtenissen benadeelden
velen die vroeger minstrelen in dienst hadden of beschermden. Rond
dezelfde tijd verdrong het gebruik van majeur en mineur het gebruik
van verschillende toonschalen. Al met al was dit een culturele
revolutie en het is onwaarschijnlijk dat de middeleeuwse muziek
ongeschonden bleef.
Enkele
manuscripten over dansmuziek uit de periode 1750 tot 1850 zijn
gevonden en vertellen over een hernieuwde traditie, met
beschermheren die kunstenaars onder hun hoede nemen en dansleraren
in dienst nemen, en een repertoire dat de klassengrenzen overbrugt.
Seizoens- en gemeenschapsfestivals beleefden een nieuwe
bloeiperiode.
In de 19de
eeuw moedigden de non-conformistische en
matigheidsbewegingen de afschaffing van vele muzikale gewoontes aan, omdat ze
tegen muziek en dans waren, maar ze beschermden de koor en brass band tradities.
Sommige traditionele melodieën werden gebruikt voor hymnes en
liederen, maar er zijn nog maar heel weinig van deze gezangen over
door de uitbanning van de Cornishe taal. Veel marsen en polka’s
ontstonden door een groot gemeenschapsgevoel. Ook ontstonden de
eerste Cornishe ceilidhs, troyls genoemd. Sommige
gemeenschapsevenementen uit die tijd vinden tot vandaag de dag elk
jaar plaats. Sinds de
herleving van de Cornishe taal rond 1925 wordt er weer meer muziek
in het Cornish geschreven. De Cornishe muziek heeft veel gemeen met
de Bretonse muziek. Er is veel culturele uitwisseling tussen
Cornwall en Bretagne en dit heeft invloed gehad op zowel muziek als
dans.
Ierland
De Ierse
folkmuziek is de bekendste Keltische muziek van vandaag de dag. Al voor de komst
van het christendom was muziek erg belangrijk in de Ierse cultuur.
Barden bekleedden een belangrijke positie in de samenleving. Nadat
het christendom zijn intrede deed, vermengden de christelijke en de
vroeg-Ierse traditie zich met elkaar en vormden een geheel nieuwe
muzieksoort.
Tot tweehonderd
jaar geleden was vocale muziek uitsluitend in het Iers-Gaelic, maar
hierna werd het gebruik van de Ierse taal flink ontmoedigd.
Tegenwoordig wordt er ook veel Ierse folk in het Engels gemaakt.
Rond 1850werden collecties van traditionele muziek vaker gedrukt en
verkocht. Er waren kleine ensembles die naast soloartiesten
optraden. Doordat er vanwege de aardappelcrisis veel Ieren moesten
migreren naar Amerika, zijn ook hier de wortels van de Ierse muziek
stevig gegrondvest.
In tegenstelling
tot de meeste Keltische landen begon de herleving van de Ierse
traditionele cultuur al in het eind van de 19de eeuw door
de opkomst van Ierse nationalistische groeperingen en een groter
bewustzijn van het cultureel erfgoed. In de jaren ’30 van de vorige
eeuw groeide dit bewustzijn door de Ierse onafhankelijkheid. Voorafgaand aan
de culturele herleving van de andere Keltische landen, groeide in
het begin van de jaren ’60 de belangstelling van de Ierse muziek,
die binnen en buiten Ierland enorm populair werd. Er werden
verschillende groepen opgericht die ook nu nog bestaan. De tien jaar
hierna groeide de populariteit alleen maar meer en de traditionele
muziek werd nu ook gecombineerd met een moderner geluid.
Man
Het eiland Man is muzikaal
gezien sterk beďnvloed door de landen van het Verenigd Koninkrijk,
en met name de Engelse folk en populaire muziek. Over de tijd voor de 15de
eeuw kan niets gezegd worden over het karakter van de muziek van het
eiland. Er zijn veel stenen kruizen met ingekerfde figuren uit deze
tijd, maar daarop worden maar twee musici afgebeeld, een die een lur
en een ander die een harp bespeelt. Veel liederen van deze tijd
hadden waarschijnlijk Scandinavische wortels, andere hadden
overeenkomsten met Ierse en Schotse gezangen.
De eerste tekst over muziek
op Man vertelt over vioolmuziek en verschillende volksdansen. Er
werd bijna geen harp gespeeld, zoals wel het geval was in de meeste
Keltische muziek. Engelse volksliedjes waren heel populair zoals
ballades, jigs en reels. Ook traditionele Gaelic psalmen en andere
kerkmuziek bestonden. In 1799 werd de eerste
collectie Manxe kerkliederen gepubliceerd die werd gevolgd door vele
andere gebedenboeken. Kerkmuziek werd in de 19de eeuw het
meest beschreven. De kerkmuziek werd op dezelfde wijze opgesteld als
die van Groot-Brittannië en Ierland.
De herleving van Manxe
folkmuziek begon in de late 20ste eeuw naast een algemene
herleving van de Manxe taal en cultuur. Dit begon met het initiatief
van Yn Çhruinnaght, een festival ter bevordering van de cultuur van
het eiland in de 70er jaren. De immigratie naar Man in de 21ste
eeuw heeft ervoor gezorgd dat verschillende culturen bijeen kwamen
op een klein eiland, wat heeft gezorgd voor verschillende nieuwe
muziekstijlen op Man.
Schotland
Schotland staat
internationaal bekend voor zijn traditionele muziek die door de hele
20ste eeuw bruisend is gebleven, terwijl veel andere
traditionele genres wereldwijd populariteit verloren. Ondanks vele
emigratie en een sterk contact met andere muziek uit Amerika en
Europa heeft de Schotse muziek veel van zijn unieke aspecten
behouden; sterker nog, de Schotse muziek heeft vele andere soorten
muziek beďnvloed. Veel
buitenstaanders associëren Schotse folk vrijwel alleen met de Great
Highland Bagpipe die inderdaad een tijd lang een belangrijke rol
heeft gespeeld in de Schotse muziek. Hoewel dit instrument alleen in
Schotland is ontwikkeld, is het niet de enige Schotse en zeker niet
de enige Europese doedelzak.
De oudste vorm
van muziek was waarschijnlijk Gaelic gezang bij een harp. Veel
harpmuziek is helaas verdwenen. Tegenwoordig wordt er door
verschillende artiesten geprobeerd deze traditie te doen herleven.
De Gaelic zang bleef echter bestaan en is vandaag de dag opnieuw
populair. Rond 1400
verscheen de Great Highland Bagpipe. In het begin speelden de
spelers traditionele stukken, piobaireachd, die bestonden uit een
thema met daar verschillende uitwerkingen van. Later werd er ook
lichtere muziek gespeeld en het Britse leger zorgde voor verdere
verspreiding van doedelzakspelers in het Britse rijk. Na de slag bij
Culloden werd echter de bagpipe verboden en toen verminderde de
Schotse traditionele muziek sterk.
Net zoals de
andere Keltische landen beleefde Schotland in de jaren 60 van de
vorige eeuw een culturele herleving. Dit werd sterk beďnvloed door
verschillende Ierse groepen en Schotse muziek was nog nauwelijks te
horen. De tien jaar
daarna groeide de Schotse folkscene met de oprichting van
verschillende folk en folkrockbands. Ook Gaelic teksten werden
opnieuw geschreven en gespeeld. Dit werd de jaren hierna gevolgd
door veel nieuwe bands die werden geformeerd en vaak succes hadden.
Zie ook:
Keltische kunststijlen
Pictische kunst
De gundestrup ketel
Dierensymbolen
Abstracte symbolen
Hallstatt en La Tčne periode
Book of Kells
Celtic Webmerchant:
c

Botervat
€ 79,50 Stenen
mokken
€ 32,60 Het
tapijt van Bayeux €
138,- |