Owain Glyndor

Een belangrijke naam in de Welshe geschiedenis is die van Owain Glyndwr (1349 – 1416). Hij speelde en speelt een belangrijke rol voor het Welshe nationalisme sinds hij opstond tegen de Engelse bezetters in het begin van de 15^de eeuw. Het is vrijwel zonder twijfel vast te stellen dat de charismatische Glyndwr veel van de mystieke middeleeuwse voorspellingen over de opstanding van de rode draak vervulde. Hij was van aristocratische afkomst en zijn blauwe bloed begunstigde zijn claim op de titel van de prins van Wales, omdat hij directe afstammeling was van de prinsen van Powys en Cyfeiliog. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij zijn opvoeding deels in Engelse kloosters genoot. Hij in Londen studeerde en een trouwe volgeling van de Engelse koning, voordat hij terugkeerde naar Wales en trouwde met de dochter van een belangrijke advocaat.

Glyndwr was lid van de dynastie van noord-Powys en, van zijn moeders kant, van die van Deheubarth in het zuiden. Zijn familie had gevochten voor Llywelyn ap Gruffyd, de laatste prins van Wales, in de oorlog en kreeg haar landerijen alleen maar terug vanwege een verbond met de machtige Marcher lords van Chirk, Bromfield en Yale en de minder belangrijke familie van Lestrange. Owain Glyndwr kwam relatief goed terecht. Hij werd door de koning aangesteld als baron van Glyn Dyfrdwy en Cynllaith Owain in de buurt van de Dee. Hij was een echte, Engelssprekende heer die had gediend onder Henry van Lancaster en de earl van Arundel en tijdens de Schotse campagne van 1385. Maar hij weer dan een middenklas Welshe edelman. Hij was de levende vertegenwoordiger van de Welshe prinsen. De brute onderdrukking na Llywelyn de Laatste en het strenge beleid van Edward de 2^ste om Wales te onderdrukken vormden een ontevreden, geïntimideerde natie waar elk teken van rebellie zeker steun zou vinden. In 1399 – 1400 kreeg Glyndwr ruzie met zijn sterke buur, Reginald de Grey, lord van Ruthin en een vertrouweling van de nieuwe koning, Henry de 4^de. De ruzie ging over een stuk gemeenschapsland dat Grey gestolen had.

Voorafgaande politiek

Glyndwr was net als een groot deel van de Engelse aristocratie geen voorstander voor de nieuwe koning Henry. Veel vonden dat Henry onterecht de troon op geweldadige wijze had overgenomen van Richard de 2de. Henry's positie was ver van zeker, toen zijn zoon prins van Wales werd benoemd vermelde een Franse edelman:  ‘’Maar ik denk dat hij Wales eerst wel moet veroveren, want naar mijn mening zullen de Welshmen niet toestaan dat hij hun heer wordt vanwege de zorgen, het kwaad en het onrecht die
hij en zijn vader aan Richard hebben toegebracht. De opstand van Owain Glyndor ontstond dus in een al uit de hand gelopen situatie.

Voor deze tijd hadden de Welshmen de Engelsen tijdens velen militaire campagnes gesteund. De Welshmen bewezen uitstekende soldaten te hebben en vooral hun boogschutters, die gebruik maakten van de longbow waren erg gewild. De Welshmen gebruikten dit wapen al sinds de vroege middeleeuwen en Engeland nam hem over van de Welshmen. De Engelse koningen trainden hun eigen longbowmen, maar deze bleken nog lang niet zo effectief te zijn als de Welshe. Daarnaast hadden de Welshmen, net als de Schotten en Ieren een voorliefde voor hinderlagen. Op de meest onverwachte momenten kon een charge worden uitgevoerd.

De opstand

Glyndwr als nette semi-Engelse edelman vertrok naar Londen om daar zijn geschil over zijn land voor te leggen aan een Engelse rechter. De uitspraak die deze rechter deed, zou een opstand tot gevolg hebben. De nieuwe koning Henry had veel vijanden in Wales en zelf stond hij bekend om zijn anti-Welshe politiek. De rechter weigerde Glyndwr zijn land terug te geven met als onderbouwing dat hij schoon genoeg had van die Welshmen die probeerde te doen alsof ze Engels waren. Daarnaast werden er geruchten verspreid dat Glyndwr een verrader was en tegen de nieuwe koning zou zijn. Glyndwr had geen keus.

De reactie op zijn opstand was verbluffend. Hij had met enkele honderden mannen Ruthin aangevallen en ging door met het bevrijden van alle steden van noordoost-Wales. Op 1 april 1401 namen twee
broers uit Anglesey, Rhys ap Tudur en Gwilym ap Tudur (voorvaders van de toekomsige Tudorkoningen), met een leger Conwy castle in. Glyndwr zelf behaalde een overwinning in Pembrokeshire op het Engelse leger, dat gesteund werd door de Vlamingen. Rond deze tijd werd duidelijk dat de vonk het
vrijheidsvuur had aangestoken en Henry stuurde nog een expeditieleger naar midden Wales. Dit leger bereikte niets, omdat het weer erg slecht was. Door het noodweer stortte zelfs de tent van Henry de 4de in, die niet werd gedood, doordat hij zijn wapenrusing ook ’s nachts droeg. In het begin van 1402 nam Glyndwr in een hinderlaag Grey van Ruthin gevangen. Het toppunt van Glyndwr's opstand was de slag bij Bryn Glas (Battle of Pilleth), hier versloeg Glyndwr op een meesterlijke manier een groter Engels leger, door zijn boogschutters hoger gebied in te laten nemen om zodoende verder te kunnen schieten dan de Engelse longbowmen. Deze actie werd gecombineerd met een hinderlaag aan de Engelse linker flank die bestond uit Welsh longbowmen. Zei liepen (mogelijk afgesproken) over naar de kant van Glyndwr en begonnen de optrekkende Engelsen in de rug te schieten. Daarnaast had Glyndwr de helft van zijn troepen in een hinderlaag gepositioneerd aan de vallei naast de berg. Hierdoor werden de Engelsen op elke flank ingesloten. De aanvoerder van het Engelse leger, een heer van de March Sir Edmund Mortimer werd gevangen genomen. Hij zou in het verdere verloop van Glyndwrs campagne een belangrijke rol spelen.

Mortimer en Henry

Mortimer werd gevangen gezet diep in het hart van Wales, Snowdonia. Glyndwr verkocht Mortimer aan de Engelse koning in ruil voor losgeld. Dit was gebruikelijk rond deze tijd maar Henry ging niet voor Mortimer betalen. Henry vond Mortimer daar wel goed zitten, ver weg van het land waar Mortimer, direct familielid van de oude koning Richard een claim op had. Mortimer was dood meer waard dan levend, in feiten had hij meer een claim op de Engelse troon dan Henry zelf. De reactie van Mortimer en Glyndwr laten niet naar zich raden. In een harde klap kwamen beide mannen op een lijn recht tegenover koning Henry te staan. Mortimer en Glyndwr  sloten een alliantie hij trouwde zelfs met de dochter van Glyndwr. En wat het politieke verhaal compleet maakt is dat de zus van Mortimer weer getrouwd was met Sir Henry Percy, de machtigste edelman van Noord-Engeland. De drie heren ontmoette elkaar en Henry Percy (Hotspur) verzamelde 10.000 man om ten oorlog te trekken tegen koning Henry. Voor Wales was dit een droom die uitkwam. De onafhankelijkheid was een feit. Zowel Frankrijk als Schotland erkende Wales als een onafhankelijk koninkrijk. Percy viel met zijn leger Shrewsbury aan, een op het oog makkelijk doelwit, omdat zijn eigen leger zes keer groter was dan het garnizoen van de stad. In deze stad verbleef Henry van Monmouth, de oudste zoon van koning Henry en de prins van Wales. Toen Percy eenmaal voor de poort stond, ontdekte hij dat koning Henry zelf met een leger naar hem toe trok om zijn zoon te redden. In plaats van terug te trekken, besloot hij om te vechten. Voor Glyndwr was de slag bij Shrewsbury de slag om Wales. Als Hotspur zou winnen, zou koning Henry onttroond worden
en Glyndwr een onafhankelijk Wales winnen. Hotspur koos een groot veld, met een lichte verhoging aan de zijkant. Daar positioneerde hij zijn leger, onder andere bestaand uit meer dan zesduizend longbowmen. Ook de koning had tienduizend soldaten, waaronder veel Engelse longbowmen. Toen er chaos in de Engelse linie ontstond door de Welshe longbowmen, viel Percy hun aan. Hij had echter niet gerekend op het 1500 man sterke leger van prins Henry, dat nu ook een charge deed en het tij deed keren. Percy sneuvelde, ironisch genoeg door een longbowpijl. De slag was voorbij. Glyndwr verloor een machtige bondgenoot en de kans om voor eens en voor altijd met Engeland af te rekenen.

Het Wales van Glyndwr

In Wales was Glyndwrs leger echter sterker dan ooit. Op alle fronten werden de Engelse bezetters verdreven. Rond deze tijd telde zijn leger ongeveer 8.000 soldaten, die steeds meer ervaring opdeden in de kleine gevechten en hinderlagen. Glyndwrs soldaten, waaronder een groot aantal Franse namen kasteel na kasteel in en rond 1404 had Glyndwr vrijwel heel Wales in handen. Hij hield parlementen,
waaraan verschillende leden van de Welsh aristocratie deelnamen. Hij probeerde een land op te zetten, met handelsverbindingen richting Frankrijk en Schotland. Het ongeluk sloeg toe in 1408, toen de kastelen van Aberystwyth en Harlech in handen van de Engelse koning viel en Glyndwrs eigen familie gevangen werd genomen. De Welshe staat die voor vier jaar had bestaan, trok opnieuw de bossen in met zijn prins die nu niets meer dan een vogelvrij verklaarde was. Glyndwr, zijn zoon Meredudd, een handvol van zijn beste aanvoerders en wat Schotten en Fransen waren nog op vrije voeten en verwoestten alles wat ze tegenkwamen. Niemand weet wat er van Glyndwr is geworden, maar men zegt dat hij net als koning Arthur niet kon sterven en terug zou komen. Henry de 5^de, de nieuwe koning, bood hem twee keer gratie aan, maar de oude man was waarschijnlijk te trots om het te accepteren.

De wrede anti-Welshe wetten bleven bestaan tot de troonbestijging van Henry de 7^de. Deze nieuwe koning was een Welshe Tudor en de Tudors zouden hun afkomst voor aankomende generaties niet vergeten. Wales werd opgenomen in de Engelse wetten en Glyndwrs opstand werd een sterk symbool van verijdelde Welshe onafhankelijkheid, zelfs vandaag de dag nog. De organisatie die in de vroege 80er jaren van de vorige eeuw Engelse vakantiehuizen en Engelse makelaars die in Welshe grond handelden afbrandde, deed dit onder de naam Meibion Glyndwr, de Zonen van Glyndwr.

Sinds 1410 hebben de meeste Welshe mensen meestal het idee van onafhankelijkheid afgedaan als ondenkbaar. Maar sinds 1410 hebben eveneens de meeste Welshmen af en toe de gedachte, hetzij openlijk, hetzij in een klein hoekje van hun geest, om Owain Glyndwr achterna te gaan. Want de Welshe geest wordt nog steeds bezocht door een visioen van een volk dat vrij was.

Zie ook: