 |
 |
||||
|
|
Pictische symbolen
Wat de symboliek ook mag zijn, de Pictische afbeeldingen zijn in vier groepen onder te verdelen: lijnen – rechte lijnen, v- en z-vormen –, objecten – herkenbare dingen uit het dagelijks leven –, abstracte symbolen – vormen die misschien wel dingen afbeelden, maar die niet als zodanig te herkennen zijn – en dieren – zowel bestaande als niet-bestaande dieren. Niet alle afbeeldingen passen in deze categorieën. Sommige zijn waarschijnlijk niet echt symbolen, maar eerder illustraties van mythologische karakters. Klassen stenenDe Pictische stenen waar de symbolen meestal op te vinden zijn, zijn in drie klassen onderverdeeld. Onder klasse 1 vallen natuurstenen of rotsblokken waarop groepjes – meestal paren – symbolen zijn gegraveerd.Veel stenen van klasse 1 zijn monolieten uit de brons- of steentijd die door de Picten zijn versierd. Hoewel ze voor én na de komst van het christendom zijn gemaakt, zijn er geen herkenbare christelijke symbolen afgebeeld. De stenen van klasse 2 zijn speciaal gevormd en hebben afbeeldingen in reliëf. Meestal zijn het kruisstenen en bevatten ze zowel christelijke symbolen als symbolen van de stenen uit klasse 1. De klasse 3 stenen zijn stenen met puur christelijke afbeeldingen. In deze beschrijving van de bestaande Pictische symbolen is geprobeerd een logische interpretatie te geven die is gebaseerd op het weinige dat over de Pictische cultuur bekend is. Dit hoeft echter niet de juiste of de enige betekenis van de symbolen te zijn. Lijnen
|
|
|||
|
copyright © 2008 CelticBritain.net, Alle rechten voorbehouden. Sitemap Contact |
|||||
Pictische
symbolen zijn door een groot deel van Schotland
verspreid
op stenen of grotmuren. Ze hadden een betekenis die door heel Pictland
bekend was en waren in de ongeletterde samenleving van groot belang.
Soms zijn de Pictische symbolen goed te herkennen als objecten, maar
soms is dat moeilijk door verre stilering of abstractie. Daarom is het
vaak erg moeilijk om de betekenis van een Pictisch symbool te raden,
zeker omdat het ook niet duidelijk is waarom de Pictische stenen gemaakt
zijn. Waarschijnlijk hadden de stenen vaak meer dan één functie en moest
uit de context besloten worden welke van de meerdere betekenissen een
symbool had. Er werd zelfs beweerd dat de symbolen, die vaak in paren
voorkomen, lettergrepen van de Pictische taal vormden.
De
v-vorm wordt vrijwel
altijd afgebeeld in combinatie met een maansikkel, behalve op de
Migvie-steen waar hij voorkomt met een boog, die misschien een variatie
is van de sikkel. Hij wordt bijvoorbeeld geïnterpreteerd als een
gebroken pijl of de opkomst of ondergang van de zon of de maan.
De
z-vorm is gevonden met
een slang, een dubbele discus en een onderbroken rechthoek en wordt
gezien als een gebroken speer van de dood of misschien van dapperheid.
Mogelijk was niet het zwaard, maar de speer het belangrijkste wapen van
de Picten en dan zou een gebroken speer betekenen dat een krijger dood
is, of dat hij zelf veel mensen heeft gedood. Ook kan de z-vorm een
bliksemflits zijn, een symbool voor een god als Taranis, de god van de
donder.
Het
aambeeld is als
zodanig geïdentificeerd omdat hij op sommige stenen naast een hamer en
tang voorkomt. Daarom zou het metaalbewerking en het beroep van de smid,
dat hoog in aanzien stond, kunnen symboliseren. Sommige aambeelden
lijken echter meer op een kop van een bijl en hebben wellicht een
connectie met oorlogvoering.
De
pijl en boog komen
maar een keer op een Pictische steen voor bij de Congash Farm vlakbij
Grantown on Spey en zijn ook wel geïnterpreteerd als een helm met een
versierd neusstuk, maar het is waarschijnlijk geen van beide. De andere
steen die bij Congash staat, is getekend met een z-vorm met dubbele
discus, mogelijk hebben deze twee symbolen iets met elkaar te maken.
De
maansikkel is een
vaak voorkomend teken dat meestal rijkelijk versierd is. Hij staat
waarschijnlijk voor de maan zelf of het hemelgewelf. De sikkel is het
vaakst afgebeelde Pictische symbool dat in 80% voorkomt in combinatie
met de v-vorm. Waarschijnlijk had het dus een zeer belangrijke waarde.
Er is ook een sikkel op een plakkaat dat nu helaas verloren is,
afgebeeld in combinatie met een v- en een z-vorm.
De
dubbele maansikkel
is waarschijnlijk een variatie op de maansikkel, maar kwam niet vaak
voor.
De
dubbele discus is
een relatief gewoon symbool dat in 70 % van de gevallen is afgebeeld in
combinatie met een z-vorm. Er werd gedacht dat het een torque
symboliseerde, maar dit sieraad zou eerder in een soort c-vorm worden
afgebeeld. Bovendien zijn soortgelijke symbolen in geheel Keltisch
Europa gevonden in een religieuze context. Mogelijk was het een teken
voor de connectie tussen leven en dood of voor een huwelijk tussen twee
families.
De
bloem wordt zo
genoemd door zijn vaag organische vorm. Mogelijk was het een
natuursymbool dat stond voor een boom – hoewel er goed herkenbare bomen
op Pictische stenen zijn gegraveerd – of een bron. Op een van de Golspie
stenen in het Dunrobin museum ligt een zalm op een bloemsymbool dat in
combinatie staat met een maansikkel en een v-vorm, daarom wordt de
brontheorie ondersteund.
De
triquetra komt
alleen voor op stenen van klasse 2 en is afgeleid van de Keltische
kunst. Mogelijk is het het christelijke symbool van de heilige
drie-eenheid.
De
l-vorm is niet te
ontcijferen, maar had misschien een connectie met de trapvorm.
De
onderbroken rechthoek
is bijna altijd gecombineerd met een z-vorm. Sommigen denken dat het een
strijdwagen symboliseert, waarbij de tanden de ponies zijn die hem
trekken. Anderen denken dat het een fort, een tombe of een poort is.
De
rechthoek wordt
logischerwijs vaak gezien als een soort kast of doos of een rechthoekig
schild. Sommige voorbeelden hebben echter een asymmetrisch ontwerp dat
eerder op een beurs of een tas lijkt. Een van de Golspie stenen heeft
een rechthoek die op een beurs met sluiting lijkt.
De
s-vorm is niet
vaak voorkomend en heeft twee gek
artelde
uiteinden, waardoor hij misschien een scheermes symboliseert, of twee
vinvormige uitsteeksels, waardoor men denkt dat het een zeehond zou
kunnen zijn. Dit is echter niet waarschijnlijk, want de Pictische dieren
zijn vaak zeer gedetailleerd.
De
spiegeltas was
waarschijnlijk het symbool voor een roundhouse, een grafheuvel of de
zon. Soms is de basis een onderbroken rechthoek, waardoor hij misschien
de betekenis had van een mens dat de zonneschijf vasthield. Ook heeft
het symbool wat weg van een helft van de dubbele discus.
Het
gedecoreerde vierkant
was misschien puur decoratief, omdat het maar op een steen voorkomt.
De
trapvorm is, net
als de l-vorm, niet te ontcijferen.
De
drie cirkels zijn
zes van de zeven keer dat ze zijn afgebeeld voor op stenen van klasse 1
en daarom zijn ze waarschijnlijk niet het symbool voor de christelijke
heilige drie-eenheid, maar voor de drie-eenheid van de moedergodin:
maagd, moeder en oude vrouw.
De
drie ovalen komen
niet vaak voor, maar symboliseren waarschijnlijk of de drie-eenheid van
de godin – op stenen van klasse 1 – of de christelijke drie-eenheid – op
stenen van klasse 2.
De
stemvork wordt
puur vanwege zijn vorm zo genoemd. Hij werd vaak geïnterpreteerd als een
gebroken zwaard of een paar tangen, maar lijkt hier helemaal niet op.
Hij ziet eruit als een werkelijk object, maar het is ons niet duidelijk
welk object het is. Misschien had onze ‘stemvork’ toen een symbolische
functie.
Het
zwijn was een
belangrijk dier in de Keltische mythologie, maar er zijn maar vier
Pictische zwijnen gevonden. Varkensachtigen stonden meestal in verband
met magie en de andere wereld en het zwijn zou daarnaast voor kracht,
woestheid en sluwheid staan.
De
stier
symboliseerde kracht, macht en vruchtbaarheid, maar ook de zee. Vee was
een van de tekenen van rijkdom, waar dit ook een symbool voor kan zijn.
Daarnaast stond de stier in verband met Lucas, een van de vier
evangelisten.
De
adelaar is het
symbool voor de evangelist Johannes en is in de Keltische mythologie de
koning van de vogels. Schotse chieftains werden gekenmerkt door het
dragen van adelaarsveren en misschien geeft deze vogel op steen
hetzelfde aan.
De
gans werd hoog
gewaardeerd in de Keltische samenleving en was volgens Julius Caesar
zelfs heilig. De Pictische gans kijkt waakzaam over zijn schouder, wat
bijdraagt aan de betekenis van waakzaamheid die meestal aan de gans
wordt toegedicht vanwege het lawaai dat hij maakt.
Het
paard komt maar
een keer op zichzelf staand voor en is verder afgebeeld in jachtscènes.
Paarden waren zeer belangrijk door Keltisch Europa heen. Hij stond voor
macht, adel en de kunst van het voorspellen en was een verbinding met de
onderwereld.
Het
Pictische beest is
een van de meest voorkomende dierensymbolen. Hoewel alle Pictische
dieren herkenbaar zijn, is dit teken het niet. Er werd gedacht dat het
een zwemmende olifant, een dolfijn of een walvis was, maar dat is
onwaarschijnlijk omdat de andere dieren zo gedetailleerd en herkenbaar
zijn. Waarschijnlijk is dit dus het enige Pictische dierensymbool dat
niet bestaat. Mogelijk is het een kelpie of een waterpaard als het
monster van Loch Ness, dat al in de oude Keltische mythologie voorkomt.
De zalm
is een vaak voorkomend dierenfiguur en was niet alleen het teken van het
christendom, maar ook van wijsheid en profetie.
De
slang wordt vaak
afgebeeld in combinatie met een z-vorm en soms met een rechte lijn, en
is hiermee het enige dierensymbool dat in combinatie met lijnen is
gegraveerd. Omdat hij vrij vaak voorkomt was hij waarschijnlijk een
belangrijk symbool. Slangen staan in de hele wereld voor magie, dood en
wedergeboorte, seksualiteit en genezing.
De
reebok komt maar
op een Pictische steen voor, maar was in de Keltische mythologie een
belangrijk dier. Waarschijnlijk was hij een symbool voor de natuur, de
jacht, vruchtbaarheid, overvloed en overwinning.
De
wolf werd in veel
culturen als wreed en wild gezien. De Pictische wolf verwijst mogelijk
naar een machtige strijder, hoewel wolven in de Keltische cultuur vooral
voor intuïtie, vrijheid, genezing, trouw en de onderwereld stonden.
