De onafhankelijkheidsoorlog

Onder het bewind van koning Alexander de 3de (1249-1286) beleefde Schotland een relatief vredige en economisch voorspoedige periode. Na de westelijke eilanden te hebben heroverd op de Noorse koning Haakon, ontwikkelde Alexander een diplomatieke relatie met Erik de 2de die tussen 1281 en 1283 koning van Noorwegen was. Alexanders vrouw Margaret had drie kinderen, de troonopvolger zou hun oudste zoon Alexander worden. Op 35-jarige leeftijd stierf Margaret, zes jaar later, in 1281, stierf hun zoon David. De oudste zoon Alexander stierf drie jaar hierna. De dochter van Alexander de 3de, die getrouwd was met Eric van Noorwegen, was al in 1281 gestorven en na de dood van zijn zoons besefte Alexander dat
hij geen troonopvolgers had.

Hij trouwde snel met Yolande, de dochter van de graaf van Dreux. Na een vergadering in Edinburgh castle besloot Alexander zijn jonge vrouw een bezoek te brengen. Op weg naar haar werd hij echter door de storm van zijn paard af geblazen en viel van een klif.
Alexander stierf. Hierbij kwam er een einde aan de gouden eeuw van Schotland.
De enige mogelijke troonopvolger was de dochter van Margaret en Erik, Margaret. In de geschiedenisboeken staat ze bekend als ‘the maid of Norway‛, ze was 3 jaar oud en op haar schouders rustte het lot van Schotland. Veel edelen kwamen in verzet. Hun koningin was een drie jaar oud meisje dat bij haar vader, koning van Noorwegen, was en honderden kilometers
verderop woonde. De families Bruce en Balliol eisten de troon op. Er dreigde een burgeroorlog te ontstaan en de twee machtigste families van Schotland begonnen elkaars kastelen te belegeren. Op dit moment zag Edward de 1ste van Engeland, beter bekend als
Edward de Stelt, zijn kans. Edward koesterde altijd al de ambitie om alle Britse eilanden onder zijn kroon te verenigen of beter gezegd te onderdrukken. De verovering van Wales in 1282 was hier het eerste bewijs van. Zowel de Bruces als de Balliols beseften dat er slechts
één van hen over Schotland zou kunnen regeren en dat deze positie gegarandeerd kon worden door Edwards steun. De enige vraag die open bleef was wat de prijs hiervoor zou zijn.
Edward was aanvankelijk van plan de jonge Margaret met zijn zoon te laten trouwen. Hierdoor zou zijn zoon automatisch het recht op de Engelse troon verkrijgen. Edward beloofde wel dat Schotland en Intussen had hij het zelf druk genoeg om zijn zesjarige zoon voor het huwelijk voor te bereiden. Een maand later kwam het schip met snoepgoed weer terug in de Engelse haven. Haar vader had besloten het kind via de Orkneys en de Shetlandeilanden naar Schotland te vervoeren. Tijdens de lange, stormachtige reis was de jonge koningin echter gestorven. Met haar stierf het koninklijke bloed van het huis
van Dunkeld uit.

Met de dood van de maagd van Noorwegen kwam een eind aan Edwards eerste plan. De familie Balliol handelde zeer snel en Edward ontving de brief dat John Balliol met hem wilde onderhandelen. Hij beloofde al Edwards raad op te volgen en hem te huldigen. Met andere woorden, hij beloofde precies te doen wat Edward hem beval. Edward accepteerde zijn voorstel. Edward, de toekomstige Hammer of the Scots, stond erop dat iedere familie die een rechtmatige claim op de Schotse troon kon leggen, de wet- en regelgeving van het gerecht zou accepteren en Edward als hun superieure zouden zien. Dit zou Edward de macht geven waar hij in zijn jonge jaren al van had gedroomd. In de jaren tussen 1290 en 1292 positioneerde hij zijn edelen met bewaking in verschillende Schotse kastelen die toebehoorden aan de kroon. Uiteraard waren Balliol en Bruce de belangrijkste families die aanspraak maakten op de Schotse troon.

Er waren echter nog 13 andere families die ook een dergelijke aanspraak maakten, bijvoorbeeld de Hastingsfamilie, deze stamde af van Ada, de derde dochter van David de 1ste. Andere beweerden afstammeling te zijn van de koning Donald Ban, weer andere van een bastaardzoon van een koning af te stammen. Intussen gooide Erik de 2e van Noorwegen zich ook in de ring, zijn voorouders hadden ten slotte een groot gedeelte van Schotland bezeten. Hoe gecompliceerder het verhaal werd, des te beter was het voor Edward. Nu waren er 15 families die onderling ruzieden maar hem allemaal als suprieure moesten erkennen. In Engeland had Edward een leger van priesters, geleerden, geestelijken en andere geletterde mensen verzameld om te proberen voor hem een rechtmatige claim op de Schotse troon in elkaar te zetten. Na een lange periode van verzameling van gegevens, bleek niemand concreet bewijs te hebben verwant te zijn aan het koninklijke huis van Dunkeld. Na deze periode kwamen alle partijen bijeen op 6 november 1292 in de grote hal van Berwick castle. Daar zag Edward de 43-jarige John Balliol. Edward stelde deze aan als de rechtmatige troonopvolger. Hij werd op de dag van St. Andrew in 1292 gekroond op de stone of Destiny, de Schotse kroningssteen. De volgende maand verbleef hij in Newcastle om in het Engelse hof kestmis te vieren.

Nu begon het spel pas echt. John Balliol regeerde niet in de grote glorie die hij verwacht had. Hij probeerde daarom in de daaropvolgende maanden zijn onafhankelijkheid te bewerkstelligen door verscheidene keren het parlement bijeen te roepen en te proberen de Schotse zaken zelf op te lossen. Hij werd continu gedwarsboomd, ingehouden en vernederd door Edward, die hem als een vazal behandelde. Toen de Schotten de afbetaling aan Noorwegen te laat hadden betaald, claimde de Noorse koning de westerlijke eilanden weer terug. Edward overwoog dit en eiste dat de Schotten hiermee akkoord zouden gaan,
omdat het de beslissing van hun nieuwe koning zou zijn. Tegen 1293 voerde de Engelse koning oorlog met Frankrijk en had hij hulp nodig. Hij beval tien earls en zestien baronnen hem te hulp te komen. Er was nog nooit een verzoek naar deelname aan een overzeese oorlog op zo‛n schaal gedaan, en de Schotse edelen weigerden het verzoek. Dit verzoek bleek Schotland te prikkelen en koning John en zijn Schotse edelen ondernamen actie. Hij deed precies het tegenover gestelde van wat Edward hem vroeg en tekende een verdrag met Filips de 4de van Frankrijk - de eerste formele erkenning van de auld alliance. Dit bepaalde het latere huwelijk tussen Johns zoon en de nicht van Filip. Ook garandeerde het verdrag militaire steun als een van de twee landen zou worden bedreigd door Engeland. Edward besefte dat wanneer hij iets wilde eisen van John, hij dit nu met geweld zou moeten doen. Hierop had hij al die tijd gehoopt. Hij had John jarenlang moedwillige gedwarsboomd om zo een oorlog uit te lokken, nu was zijn kans om deze te krijgen. Terwijl hij John verhinderde, had Edward de gunst van veel andere hooggeplaatste edelen in Schotland gewonnen. Tijdens de slag bij Berwick bleek hoe slecht bewapend het Schotse koninklijke leger was. Na het gevecht plunderden de Engelsen de stad waarbij ze vrijwel de gehele bevolking afslachtten. Veel van de grote kastelen in Schotland gaven gehoor aan Edwards oproep zich over te geven. John kon niets anders doen dan dit ook te doen. Tijdens de
openbare ceremonie die in Brechin plaatsvond, werden de scepter, de ring, de kroon en het zwaard van John afgenomen. Edward marcheerde verder in noordelijke richting tot aan Elgin. Niemand durfde zijn wapens op te nemen tegen Edward en hij trok weer terug naar Engeland, de Schotse kroningssteen met zich meenemend. John Balliol werd mee naar Engeland genomen en gevangen gezet in de Tower of Londen. In 1299 werd hij verbannen naar Frankrijk, waar hij in 1313 blind en vergeten stierf. Ironisch gezien ligt de datum van zijn sterven
dicht bij de datum dat de slag bij Bannockburn plaatsvond.

Nu de winter in Schotland begon vertrok het grootste deel van het Engelse leger. De garnizoenen werden goed gehuisvest in de vele Schotse kastelen. Edwards overwinning was echter maar van korte duur, want rond deze tijd werd ook Malcolm Wallace bij de slag bij
Loudoun Hill gedood. Deze had een zoon, William Wallace.

Zie ook:

Robert the Bruce
De slag bij Bannockburn
Het eiland Man
Ierland

Celtic Webmerchant:

Tweehandig zwaard € 70,15 Keltisch kruis € 10,50 Middeleeuws zwaard € 95,70