|
|
Goden van Wales
Op deze
pagina vindt u de complete stamboom van de Keltische goden uit Wales.
Huis van Dôn
Amaethon
was de zoon van Dôn en Beli Mawr en waarschijnlijk de god van de
landbouw (Amaethon betekent zoiets als ‘grote ploeger’ in het Welsh). In
het verhaal Culwch en Olwen in het epos de Mabinogion was hij de enige
man die een zeker stuk land kon bebouwen, wat een van de taken was die
de held Culwch moest vervullen om met Olwen te kunnen trouwen. Ook was
hij verantwoordelijk voor een oorlog tussen de goden van de onderwereld
en het huis van Dôn door een hond, een vogel en een ree te stelen
van Arawn. In het gevecht van de bomen, Cath Goddeu, dat hierop volgt,
verandert Amaethons broer Gwydion bomen in strijders die hun familie
hielpen hun vijanden te verslaan. Amaethon was een van de wezens die de
onderwereld kon betreden en onveranderd en onverhinderd weer terug kon
keren.
Affalach
(‘appel’) was de koning van Avalon, het appeleiland, waarover hij
regeerde met zijn dochter Modron. Zijn negen andere dochters bewaakten
de heilige ketel in de Annwfn, de onderwereld. Het is niet geheel
duidelijk wie Affalachs vader was, sommige tradities plaatsen hem als
zoon van Beli Mawr, andere als zoon van Llud Llaw Eraint.
Arianrhod
was de godin van de sterren en de maan en dochter van Beli Mawr en Dôn.
Haar zoons waren Dylan ail Don en Lleu Llaw Gyffes. Mogelijk was haar
broer Gwydion de vader van deze twee zoons. Ze komt voor in de vierde
tak van de Mabinogi, waar de geboorte van haar zoons wordt beschreven.
Aan het eind van dit verhaal trouwt ze met Naf ap Nwyfre, waarmee ze,
zoals later in de Welshe triades wordt beschreven, twee kinderen krijgt:
Gwenwynwyn en Gwnar
Afarwy
is een van de drie onteerde mannen van
Brittannië, hij was een zoon van Llud en zou Caesar naar Brittannië
hebben gehaald om het te veroveren.
Beli Mawr
of Bolgios, een god van de doden, is de stamvader van het huis van Dôn.
Hij was getrouwd met Dôn en met Anna, dochter van Joseph van Arimathea,
die wellicht een en dezelfde vrouw zijn. Zijn vader is Manogan. Naast
god van de dood is hij een god van het licht en genezing, hij was een
legendarische koning van Brittannië. Met Anna kreeg hij vier kinderen:
Penarddun, Caswallawn, Llud Llaw Eraint en Affalach. Zijn kinderen van
Dôn waren Amaethon, Govannon, Gilfaethwy, Gwydion, Arianrhod, Peibaw en
Nyniaw. Zijn Ierse tegenhanger was Bel, god van het licht. De god Beli
Mawr is waarschijnlijk gebaseerd op de oorlogsleider Bolgios die leefde
in de 2de eeuw n.chr. en samen met Brennos onder andere
Macedonië inviel.
Bleiddwn
was een zoon van Gilfaethwy en Gwydion, deze waren achtereenvolgens een
jaar in parende varkens, herten en wolven veranderd door koning Math ap
Mathonwy, omdat Gilfaethwy Goewin had verkracht, de maagd die zijn
voeten in haar schoot hield om te voorkomen dat hij zou sterven.
Bleiddwn was het kind van de wolven, zijn naam betekent ‘nobele wolf’.
Gilfaethwy was zijn moeder. Nadat hij was geboren als welp, veranderde
Math hem in een mens. Samen met zijn broers Hyddwn en Hychddwn was hij
een kampioen van Math.
Blodeuwedd
was de vrouw die Gwydion uit bloemen maakte, omdat Lleu Llaw Gyffes,
zoon van Arianrhod, geen menselijke vrouw kon krijgen door een tynghed,
een taboe, die zijn moeder op hem had geplaatst. Ze werd gemaakt van de
bloemen van een eik, een brem en van een rozenplant. Ze wordt meestal
gezien als een godin van de lente. Omdat ze een affaire krijgt met Gronw
Pebr, haalt ze haar echtgenoot over om te vertellen hoe hij gedood kan
worden: dat kan binnen noch buiten, als hij te voet is noch als hij op
een paard zit, en het kan alleen met een speer die een jaar oud is en is
gemaakt op een zondag. Dit betekende dat hij alleen gedood kon worden
als hij met de ene voet op de rand van een tobbe die in een rivier ligt
waarover een dak is gebouwd, en met de andere voet op de rug van een
geit stond. Dit vertelde Blodeuwedd aan haar minnaar, ze maakten een
speer en een jaar nadat deze was vervaardigd, liet Lleu zijn vrouw zien
hoe hij gedood kon worden. Gronw Pebr lag al op de wacht en toen Lleu in
positie stond, gooide hij zijn speer. Die raakte de zoon van Arianrhod
in zijn zij, met een schreeuw veranderde hij in een adelaar en vloog
weg. Toen Gwydion, zijn pleegvader, dit hoorde, ging hij op zoek naar
hem, hij vond hem en veranderde hem weer in een mens. Nadat Lleu Llaw
Gyffes weer op krachten was gekomen doodde hij Gronw Pebr. Blodeuwedd
werd door Gwydion in een uil veranderd en sindsdien is de uil in de
Welshe folklore een slecht voorteken.
Caswallawn
is, net als Beli Mawr, een godheid die is
gebaseerd op een echt persoon, namelijk op de Kelt die de Romeinen
Casivellaunus noemden. Hij was het stamhoofd van de Catuvellauni en de
leider van de opstand van de Britse stammen tegen de Romeinen in 54
v.Chr.. De mythische Caswallawn was de zoon van Beli Mawr en Dôn en
waarschijnlijk een oorlogsgod. In een van de Welshe triades wordt
Caswallawn omschreven als een van de drie ‘gouden schoenmakers’ samen
met Manawydan en Lleu. Waarschijnlijk betekent dat zoiets als ‘goede
ambachtsman’ en was Caswallawn ook een god van de ambacht. Hij kwam in
de tweede en de derde tak van de Mabinogi voor. De rest van de
informatie over Caswallawn staat in zeven van de Welshe triades. Door
een ruzie met zijn oom Caswallawn vroeg Avarwy, zoon van Llud, Caesar om
met zijn mannen naar Brittannië te komen. Mwrchan, een Gallische prins
die met Caesar meekwam, nam Fflur (‘bloem’), de geliefde van Caswallawn,
gevangen en ontvoerde haar mee naar zijn vaderland. Caswallawn
verzamelde hierna de drie zilveren menigten die werden aangevoerd door
Gwenynwyn en Gwnar, de zoons van Nwyfre en Arianrhod (de zus van
Caswallawn). Het leger komt tot in Gascogne, maar verdwaalt hier. Één
versie van het verhaal vertelt dat hier strijd werd geleverd tussen de
legers van Mwrchan en Caswallawn, waarbij Caswallawn overwon, maar Fflur
was al naar Rome genomen. De triade die Caswallawn als een van de drie
gouden schoenmakers beschrijft, suggereert dat hij als schoenmaker naar
Rome afreist om Fflur te vinden. Een latere over hem vertelt over hem
als een van de drie minnaars van Brittannië, waarschijnlijk duidt dit
erop dat hij inderdaad Fflur terugvindt. Uiteindelijk wordt over hem
verteld dat hij een groot feest aanricht. Was dit zijn triomffeest over
zijn teruggevonden liefde?
Creiddylad
is de dochter van Llud Llaw Eraint. Ze komt even voor in het verhaal
Culwch en Olwen in de Mabinogion.
Dôn
moedergodin; vader: Mathonwy, moeder: x,
broer: Math ap Mathonwy, zus: x, echtgenoot: Beli Mawr, zoons: Gwydion,
Gilfaethwy, Amaethon, Gofannon, dochter: Arianrhod; equivalent aan:
Dana.
Dylan Ail Don
- god van: zee en duisternis;vader: Gwydion, moeder: Arianrhod, broer:
Lleu Llaw Gyffes, zus: x, echtgenote: x, zoon: x, dochter: x; equivalent
aan: x; Gedood door: Govannon.
Edern ap Nudd
- vader: Llud Llaw Eraint, broer: Gwyn ap Nudd
Efnisien
- god van: tweedracht; vader: Euroswydd,
moeder: Penarddun, broer: Nisien, stiefbroers: Bran, Manawydan, zus: x,
stiefzus: Branwen, echtgenote: x, zoon: x, dochter: x; equivalent aan:
x.
Euroswydd
- echtgenote: Penarddun, zoons: Nisien, Efnysien .
Gilfaethwy - god
van: x; vader: Beli Mawr, moeder: Don, broers: Amaethon, Gwydion,
Govannon, halfbroers: Caswallawn, Llud Llaw Eraint, Llefelys, zus:
Arianrhod, halfzus: Penarddun echtgenoot: Gwydion, zoons: Hyddwn,
Hychddwn, Bleiddwn, dochter: x; equivalent aan: x
Govannon
- god van: smeedkunst; vader: Beli Mawr, moeder: Don, broers: Gwydion,
Amaethon, Gilfaethwy, halfbroers: Caswallawn, Llud Llaw Eraint,
Llefelys, zus: Arianrhod, halfzus: Penarddun; equivalent aan: Goibniu.
Gronw Pebr
– vrijer van Blodeuwedd
Gwanar
zoon van Arianrhod en Lliaws
Gwenwynwyn
zoon van Arianrhod en Lliaws
Gwydion ap Don
– god van de magie; vader: Beli Mawr, moeder: Don, broers: Govannon,
Amaethon, Gilfaethwy, halfbroers: Caswallawn, Llud Llaw Eraint,
Llefelys, zus: Arianrhod, halfzus: Penarddun, echtgenoot: Gilfaethwy,
zoon: Hyddwn, Hychddwn, Bleiddwn, pleegzoon: Lleu Llaw Gyffes.
Gwyn ap Nudd
– koning van de onderwereld / andere wereld, begeleidde doden, koning
der elfen; vader: Llud Llaw Eraint, zus: (Creiddylad), echtgenote:
(Creiddylad); equivalent aan: (Fionn mac Cumhail).
Gwythr ap Greidawl
– rivaal van Gwyn ap Nudd; vader: Greidawl, echtgenote: Creiddylad
Hyddwn
– zoon van de herten Gwydion en Gilfaethwy
Hychddwn
– zoon van de varkens Gwydion en Gilfaethwy
Llefelys
– koning van Frankrijk, god van de spraak en de wijsheid; vader: Beli
Mawr, moeder: Anna, broers: Caswallawn, Llud Llaw Eraint, halfbroers:
Gwydion, Gilfaethwy, Govannon, Amaethon, zus: Pereddun, halfzus:
Arianrhod; equivalent aan: (Ogma) (Lugh).
Lleu Llaw Gyffes -
moeder: Arianrhod, broer: Dylan Ail Don, halfbroers: Gwenwynwyn, Gwanar,
echtgenote: Blodeuwedd, zoon: x, dochter: x; equivalent aan: Lugh.
Llud (/Nudd) Llaw Eraint
– koning van Brittannië, god van: de Tames, oorlogsgod ; vader: Beli
Mawr, moeder: Don, broers: Llefelys, Caswallawn, halfbroers: Gwydion,
Gilfaethwy, Govannon, Amaethon, zus: Penarddun, halfzus:
Arianrhod, zoons: Gwyn ap Nudd, Edern ap Nudd, (Nwyfre), (Avarwy),
(Afleth), dochter: Creiddylad; equivalent aan: Nuada.
Lliaws ap Nwyfre
– echtgenote: Arianrhod, zoons: Gwenwynwyn en Gwanar
Mabon ap Modron
- god van: Jacht, (Muziek, liefde, vruchtbaarheid, de seizoenen);
moeder: Modron, (halfbroer: Owain, halfzus: Morvydd,); equivalent aan:
Aengus mac Og.
Math ap Mathonwy
– god van de (rijken van de) onderwereld en magie; koning van Gwynedd in
de Mabinogion; vader: Mathonwy, zus: Don, echtgenote: Goewin.
Mathonwy
– (god van de onderwereld); zoon: Math ap Mathonwy, dochter: Dôn
Modron
- moedergodin; vader: Affaloch, moeder: x, broer: x, zus: x, echtgenoot:
(Meldos / Mellt, Urien), zoon: Mabon, Owain, dochter: Morvydd;
equivalent aan: Morgan le Fay (Morrigan) (Rhiannon).
Nisien
- god van: harmonie; vader: Euroswydd,
moeder: Penarddun, broer: Efnisien, stiefbroers: Bran, Manawydan,
stiefzus: Branwen.
Penarddun
- godin van: (Aarde); vader: Beli Mawr,
moeder: Anna, broers: Caswallawn, Llud Llaw Eraint, Llefelys,
halfbroers: Gwydion, Gilfaethwy, Govannon, Amaethon, halfzus: Arianrhod,
echtgenoot: Llyr, Euroswyd, zoons: Bran, Manawydan, Nisien, Efnisien,
dochter: Arianrhod; equivalent aan: Eriu.
Huis van Llyr
Bran
was de reuzenzoon van Penarddun en Llyr en
de koning van Brittannië. Hij wordt vaak Bran de gezegende genoemd. Hij
is een hoofdpersoon in de tweede tak van de Mabinogi, Branwen ferch
Llyr.
Branwen
was de dochter van Penarddun en Llyr en de godin van de liefde en de
schoonheid. Ook is het mogelijk dat ze een oorlogsgodin was, aangezien
haar naam ‘witte raaf’ betekent en raven in de Keltische mythologie over
het algemeen met oorlog worden geassocieerd. Ze is een hoofdpersoon in
de tweede tak van de Mabinogi, Branwen ferch Llyr.
Caradog ap Bran
was de zoon van Bran en de leider van de
zeven hofmeesters die de leiding over Brittannië kregen toen zijn vader,
de koning, naar Ierland was vertrokken om zijn zus te redden. Dit
verhaal wordt vertelt in de tweede tak van de Mabinogi, Branwen ferch
Llyr.
Cigva
was de echtgenote van Pryderi, de hoofdpersoon in de Mabinogion. Ze
speelt een belangrijke rol in de tak van de Mabinogi van Manawydan fab
Llyr.
Gwawl ap Clud
– verloofde van Rhiannon;
Hefeyd
– vader van Rhiannon.
Llyr
- god van: Zee ; echtgenote: Penarddun, zoon: Bran, Manawydan, dochter:
Branwen; equivalent aan: Lir (Llwyr).
Manawydan
– koning van Groot-Brittannië; god van: zee, wijsheid, geduld; vader:
Llyr, moeder: Penarddun, broer: Bran, stiefbroers: Nisien, Efnisien, zus:
Branwen, echtgenote: Rhiannon,; equivalent aan: Manannan mac Lir; gedood
door: (Caswallawn)
Manogan:
vader van Beli Mawr
Matholwch
– koning van Ierland; echtgenote: Branwen, zoon: Gwern.
Pryderi
– koning van Dyfed (incarnatie van Mabon); vader: Pwyll, pleegvader:
Teyrnon, stiefvader: Manawydan, moeder: Rhiannon, echtgenote: Cigva;
gedood door: Gwydion ap Don
Pwyll pen Annwfn / Pwyll penduc Dyfed
– koning van Dyfed; echtgenote: Rhiannon, zoon: Pryderi.
Rhiannon
- godin van: paarden (uit de andere wereld?)
(aspect van Modron / moedergodin); vader: Hefeydd / Hevedd, echtgenoot:
Pwyll, Manawydan, zoon: Pryderi,; equivalent aan: Macha, Epona.
Teyrnon – pleegvader van Pryderi.
Huis van Tegid
Foel
Afagddu, wiens naam ‘totale duisternis’ betekent, om zijn afzichtelijkheid, en
ook wel Morfran werd genoemd, was de zoon van Tegid Foel en de tovenares
Ceridwen. Sommige bronnen zeggen dat hij getrouwd was met de Cyhyraeth.
Hij komt voor in de Ystoria Taliesin en in het verhaal van Culwch en
Olwen, waarin niemand met hem durft te vechten omdat er wordt gedacht
dat hij een demon is. Het is mogelijk dat hij equivalent is aan de Ierse
Donn, een god van de dood. Dit zou kloppen met de beschrijving die in
Culwch en Olwen wordt gegeven, aangezien hij de enige is die de slag
overleeft: het was zijn functie als ophaler van de doden op het slagveld
om over te blijven.
Ceridwen
was een tovenares. In latere tijden werd ze
meer en meer gedemoniseerd als een oude heks, maar in vroegere tijden
was ze mogelijk een godin van de inspiratie. Ze was getrouwd met Tegid
Foel en ze kreeg drie kinderen: Crearwy, het mooiste meisje van de
wereld, Afagddu, die onaanzienlijk lelijk was, en Taliesin, de
reïncarnatie van Gwion Bach. Haar verhaal wordt verteld in de Ystoria
Taliesin, over de geboorte van de bard Taliesin.
De Cyhyraeth
(de ‘vormloze’)
is een godin die eerder werd gehoord dan gezien. Haar stem klonk bij een
sterfgeval en dan vooral als er meerdere mensen tegelijk stierven,
bijvoorbeeld bij een epidemie of een ramp. De klank van het gekreun van
Cyhyraeth wordt beschreven als een triest, onaangenaam geluid dat steeds
dichterbij komt en dat drie keer klinkt: eerst sterker dan het geluid
dat een zieke man kan maken, daarna lager en triester, en tenslotte nog
lager en zacht, als iemand die bijna is gestorven. Zo klonk drievoudig
de waarschuwing van de naderende dood. De Cyhyraeth werd vaak ook
gehoord op kruisingen of rivieroevers, waar ze haar handen in waste,
terwijl ze riep om een man, vrouw of kind die zou sterven.
Het is onduidelijk waar de Cyhyraeth
vandaan komt, ze wordt geassocieerd met water en zou daarom een deel van
Dôn kunnen zijn. Sommige bronnen noemen Afagddu als haar man. Ze lijkt
sterk op de Ierse Banshee.
Elphin
– koning van Caredigion; vader: Gwyddno Garanhir, pleegzoon: Taliesin.
Gwyddno Garanhir
– koning van Cantref Gwaelod;, zoon: Elphin.
Morfran (Afagddu)
– lelijk; vader: Tegid Foel, moeder: Ceridwen, broer: (Afagddu),
Taliesin, zus: Crearwy, echtgenote: Cyhyraeth.
Taliesin / Gwion Bach
– Bard en ziener ; vader: Tegid Foel, pleegvader: Elphin, moeder:
Ceridwen, broer: Morfran, zus: Crearwy; equivalent aan: Fion mac Cumhail.
Tegid Foel
- reus; echtgenote: Ceridwen, zoon: Taliesin, Morfran, (Afagddu) dochter:
Crearwy.
Geen huis
Arawn
was een van de heren van de onderwereld en de leider van de zogenaamde
wilde jacht. Hij bezit een stel honden met witte vacht en bloedrode oren,
waarvan het geblaf op het geluid van wilde ganzen lijkt, de Cŵn Annwn.
Als Pwyll een hert achternazit waar Arawn het op gemunt heeft, ontmoeten
de godheid en de man elkaar en ze spreken af van plaats te wisselen,
zodat Pwyll Arawns rivaal Hafgan kan doden. Als
Amaethon een hond, een vogel en een ree
uit Annwfn, de onderwereld, steelt, loopt dit uit tot een oorlog tussen
de goden van de onderwereld en het huis van Dôn. De Cad Goddeu, het
gevecht van de bomen, wordt gewonnen door het huis van Dôn, omdat
Gwydion bomen in strijders verandert.
Culwch
was de hoofdpersoon van het verhaal ‘Culwch ac Olwen’ in de Mabinogion.
Zijn ouders waren Cilyd en Goleuddyd. Uiteindelijk trouwt hij met Olwen,
de dochter van de reus Ysbadadden.
Cymidei Cymeinfoll,
ook wel bekend als Cymeinfoll, was de vrouw van Llasar Llaes Gyfnewid.
Ze was de bewaker van de ketel der wedergeboorte die Bran uiteindelijk
van hen af wist te pakken. Haar man lijkt in de verhalen aan haar
ondergeschikt te zijn. Dit, en het feit dat ze elke zes weken een
volledig bewapende krijger baarde, zou erop kunnen wijzen dat ze
oorspronkelijk een oorlogsgodin was.
Hafgan
– koning van de onderwereld; gedood door: Pwyll
Helen
- vader: Eudaf, broers: Kynan en Adeon, echtgenoot: Macsen Wledig, zoons:
Cystennin, Peblig.
Llasar Llaes Gyfnewid
– bewaart de ketel der wedergeboorte; echtgenote: Cymidei Cymeinfoll
Llwyd ap Cil Coed
– heer van de onderwereld – vader: Cil Coed
Murigen (Morgan)
– godin van: de meren, getijden
Myrddin Wyllt
– profeet en gek; zus: Gwendydd,; equivalent aan: Merlijn.
Olwen
- godin van: x; vader: Ysbadadden, echtgenoot: Culhwch.
Ysbadadden
– Reus; dochter: Olwen.
Zie ook:
Goden van
Ierland
Druïden, barden
en ovaten
Pryderi
Keltische
feestdagen
|
|
|
|
