De Jacobites

Na de Battle of the Boyne in juni 1688 was James Stuart, James de 2e van Engeland en Ierland en James de 7e van Schotland, genoodzaakt weer terug te vluchten naar Frankrijk. Zijn Protestante vijand Willem de 3e van Oranje werd te machtig en na deze nederlaag was James's laatste mogelijkheid op een open oorlog verloren. Als eerste actie na deze slag hield Willem van Oranje huis in Ierland waar hij zeer veel Katholieke Ieren liet vermoorden. Deze dag word tot op de dag van vandaag elke 13 Julie gevierd door de protestanten met de Oranjemars.

Schotland was in deze tijd in verval geraakt, Koning James die van Schots bloed was had het land laten verwaarlozen. De Engelsen boden de Act of the Unie voor. Schotland zal zijn onafhankelijkheid verliezen en Engeland met als koning Willem van Oranje zou de totale heerschappij krijgen. Weigerde ze dan zou Schotland worden verhinderd handel te drijven met de rest van de wereld en zouden de Engelse territoriale wateren voor de Schotse koopvaardij verboden terrein zijn. Na hevig protest in de straten van Edinburgh accepteerde het Schotse parlement die even veel belangen in Engeland als in Schotland had dit voorstel en het Schotse parlement werd opgeheven.

Veel van de Britse bevolking waren het absoluut niet eens met dit nieuwe verenigde koninkrijk en maakte protest, ze kwamen zelfs in opstand. deze groep werd de Jacobites en in het Nederlands de Jacobieten genoemd, genaamd naar het Latijn voor James.

James werd in Frankrijk met open armen ontvangen door zijn bondgenoot koning Louis de 14e, ook hij had oorlog met Willem van Oranje en zag met deze afzetting van James de kans schoon om een gezamenlijk front tegen Willem te vormen. naast dit was Schotland al eeuwen de trouwe bondgenoot van Frankrijk en hebben deze landen elkaar in velen oorlogen al gesteund.

Vrijwel meteen begonnen de pogingen op James's troon terug te winnen. De eerste actie begon in 1689 onder leiding van John Graham van Glaverhouse, beter bekend als Viscount Dundee. Dundee oefende meteen druk uit op de hertog van Gordon om Edingurgh castle (het sterke fort van Schotland) in bewaring te houden en te beschermen totdat de koning terug zou keren. vervolgends verliet hij of 18 maart Edinburgh aan het hoofd van 50 dragoons. op 30 maart werd hij door de regering beschuldigd van verraad waarna hij zich in zijn veilige Glen Ogilvy  vestigde. hij verzamelde voor vier maanden lang Jacobites om hem te steunen waarna hij het Engelse leger verpletterend versloeg bij de slag van Killiecrankie. helaas raakte hij hier dodelijk gewond en stierf een dag later in Blair Castle waar hij ook begraven ligt. het leger vocht een maand later een bloederig straatgevecht uit in Dunkelt waarna het ontbond om terug te keren naar huis want zonder een leider als Dundee kond dit leger geen open verzet voeren.

Na deze opstand werden de Schotse clans gedwongen trouw te zweren aan hun nieuwe koning, veel clans vonden deze gedwongen eed onrechtgeldig, andere weigerde en de Macdonalds van Glencoe werden zelfs zijn de lijst met eden geschrapt en op een bloederige manier vermoord. De vijandigheid tegenover de nieuwe koning bleef en veel clans bleven trouw aan de Stuart koning.

James stierf in 1701 en zijn 13 jarige zoon werd uitgeroepen tot James de 8e van Schotland en de 3e van Ierland en Engeland. hij zal in zijn leven de old Pretender worden genoemd en zijn zoon zal de naam the young pretender krijgen. Het zelfde jaar dat James de 7e stierf stierf ook Willem van Oranje. Hij was geen goede koning noch voor Engeland noch voor Ierland of Schotland geweest en de Jacobite steun nam toe vooral in de hooglanden die altijd al achter Stuart stonden, daar werd de clan Stuart namelijk beschoud als de koningklukke clan die beschermd diende te worden. Het huis van Hannover nam de Britse troon in en George de 1e werd koning.

James 1e actie was op twintig jarige leeftijd, hij vertrok met een Frans leger van 6000 soldaten en 30 schepen vanuit Duinkerk om te landen in Schotland. Toen ze de Firth of Forth bereikt hadden werden ze echter opgehouden door een veel grotere vloot van de Engelsen en waren ze gedwongen terug te trekken.

zeven jaar later landde hij op Schotse boden samen met de Earl of Mar en een leger van 6000 Fransen. hij hees op 6 september 1715 de Schotse vlag bij Braemar waarna hij verder naar het zuiden trok. Bij Sheriffmuir stond zijn leger dat in de tussentijd uit meer dan 10.000 man bestond tegenover het regeringsleger geleid door Lord Argyll.  Sheriffmuir werd aan beide kanten een bloedbad en zowel het regeringsleger als de Jacobites moesten terug trekken. Mar trok naar Perth om zich bij James te voegen. Samen vertrokken ze weer terug naar Frankrijk.

De Jacobite opstanden die intussen in Engeland waren begonnen werden door de regering de kop in gedrukt en de Jacobites werden gevangen genomen en geëxecuteerd door middel van ophanging en vervolgens vierendelen.

Dit weerhield niet dat de Jacobites vier jaar later weer hun wapens opnamen. De Spanjaarde die ook oorlog hadden met Engeland steunde de Jacobites en stuurde een leger van 30.000 soldaten. helaas kwamen ze op zee in een grote storm terecht en waren ze genoodzaakt terug te trekken. De eerder gelande Spanjaarde, in totaal 307 man maakte hun kwartier in Eilean Donan castle waar ze door Engelse fergatten werden beschoten. de Spanjaarde kregen geen echte groten steun van de Schotse clans maar ze wisten wel op 10 juni 1719 een overwinning  te behalen op een Engels divisie. Na deze overwinning werden ze echter verslagen bij Glenshiel en ook deze opstand was verloren.

in de volgende 25 jaar werd er veel gedaan om Schotland in de hand te houden, er werd een wegennet aangelegd van 260mile plus bruggen op 40 punten. Daarnaast werden er forten gebouwd en er Engelse legers in geplaatst. Ook werden er Schotten gerekruteerd en in het Engelse leger ingelijfd, deze divisie heette de Black Watch vanwege hun donkere tartan. Dit werd ook de jonge prins Charles Stuart verteld toen hij naar Frankrijk werd gevraagd om een actie te plannen, Louis de 15e had een leger van 15.000 man in Duinkerk staan om te helpen bij de invasie van Groot-Britannie. helaas was het weer voor de Hanovers en verloren de Fransen hun schepen door een storm. Louis had zag verder geen mogelijkheid om Charles te helpen bij een invasie en lier het dus afweten. Charles betaalde zelf voor wapens en minutie, hij had zelfs een paar kleine kanonnen gekocht om te gebruiken bij zijn invasie. Hij onderhield dagelijks contacten met mensen uit Schotland en raakte bevriend met de verbannen George Murray, volgends de Jacobites de rechtmatige lord van Atholl. Charles werd beloofd dat hij minstends 6000 Fransen troepen zou krijgen een jaar na zijn landing, zijn eigen experditie zou plaats vinden in het jaar 1745.

Toen hij in Schotland was aangekomen met zijn leger van 700 man, begon Charles, bijgenaamd Bonnie Prince Charles, zijn leger op te bouwen. Dit gebeurde op de oude Keltische manier, toen hij landde had hij totaal geen zekerheid hoeveel volgelingen hij zou aantreffen. De eerste dag toen hij zijn vlag hees waren er maar een man of 500 ondanks ze uitnodigingen. Als eerste kwam de chief van Macdonald of Clanronald naar hem toe en zei dat hij het lot van zijn prins zou delen. De negatieve gevoelens over de opkomst werden al snel gestopt door de Cameron warpipes die vanuit de verte te horen waren, de Camerons hadden zo’n 700 mannen te wapens geroepen. De reden van hun absentie de vorige dag was omdat ze de Engelse aan het bevechten waren in Forth William. Meerdere clans volgde en Charles leger werd groter tot ongeveer 5000 man.

Zijn eerste actie was het veroveren van Holyrood, het oude paleis van de Schotse koningen. De Engelse troepen arriveerden kort hierna, maar Charles’ leger overwon hen met gemak in de slag bij Prestonpans. De 5000 man van Charles marcheerde nu Engeland in en in december bereikten ze Derby.

Charles hoopte dat de Engelse katholieken bij zijn leger zouden komen, maar dat gebeurde niet. In feite lieten de meeste steden waardoor Charles marcheerde, grote vijandigheid blijken.

Louis XV had Charles beloofd dat 12000 Fransen Engeland in zouden vallen in de herfst van 1745, maar hij hield zich niet aan zijn belofte. Hoewel Charles nog steeds naar Londen wilde gaan, zeiden zijn militair adviseurs dat ze zonder Franse steun zeker verslagen zouden worden. Met tegenzin stemde Charles in en keerde terug naar Schotland.

Na een overwinning op Falkirk te hebben gehaald trokken de jacobites verder de hooglanden in. In april 1746 besloot Charles Stuart om te keren en de strijd met het Engelse leger aan te gaan. De twee strijdmachten ontmoetten elkaar op het moeras van Culloden op 16 april. Cumberlands leger vernietigde de Jacobites en Charles was gedwongen van het slagveld te vluchten. Een beloning van £30.000 werd beloofd voor zijn gevangen namen, maar Charles had nog steeds veel trouwe aanhangers die bereid waren hem een schuilplaats te bieden. Hij kon naar Frankrijk ontsnappen. Later, als resultaat van het verdrag van Aix-la-Chapelle, werd er overeengekomen dat Charles in Avignon mocht blijven leven.

De Engelse koning George II beval de graaf van Cumberland de Schotten die Charles hadden gesteund, te straffen. Veel van Charles’ mannen werden geëxecuteerd en hun land werd aan degenen die trouw aan George waren gebleven.

Er kwam een verbod op kilts en doedelzakken.

Toen James Stuart in 1766 overleed, weigerde paus Clemens XIII Charles te accepteren als koning, omdat hij de relatie met Engeland wilde verbeteren.

Charles Stuart huwde prinses Louise van Stolberg in 1772 en verwekte twee kinderen, Charlotte hertogin van Albanie, en prins Henry Benedict Stuart die aardsbischop van York werd. Beiden werden goed betaald door de Engelsen zodat ze niet in opstand zouden komen. Charles was de rest van zijn leven een gebroken man en stierf door de drank in 1788 daarmee kwam een eind aan de Stuart monarchie die vanaf 1371 de laatste vrije Keltische staat hadden.

Zie ook:

De slag bij Culloden
Highland clearances