De Kelten en de Lord of the Rings

De culturele invloeden op Tolkien
Tolkien is geïnspireerd door vele culturen bij het schrijven van zijn epen van de Hobbit, In de Ban van de Ring en de Silmarillion. Hieronder wordt een korte beschrijving gegeven van de overeenkomsten van In de Ban van de Ring en de westerse culturen.

De ring
In de Völsunga saga en de opera van Wagner, der Ring des Nibelungen, komt ook een magische ring voor. Meer lijkt echter de ring van Luned op de ene ring. Luned of Lunette komt voor in het verhaal van Owain in de Mabinogion. Zij geeft de held wanneer hij gevangen wordt gehouden een magische ring, die hem onzichtbaar maakt. Hierdoor kan hij ontsnappen van de mannen die hij heeft gedood.

Personages
In Frodo is de legende van koning Arthur deels te herkennen. Net als Arthur wordt hij grotendeels geholpend oor zijn vrienden, die hem verder op weg helpen. Arthur neemt echter vaak niet deel aan de queesten die zijn ridders ondernemen en is meer een raam waarin het verhaal vertelt wordt. Frodo is dat natuurlijk niet. De scène waarin Frodo besluit om na de aanval van Boromir alleen verder te gaan, lijkt erg op het einde van het Arthurverhaal: het Reisgenootschap is uiteengevallen en alleen Sam laat hem niet in de steek, wat staat tegenover het verhaal dat iedereen dood is en Bedivere de gewonde koning ondersteunt. Daarnaast is Frodo ook een persoon als Perceval: hij is onbevangen en weet het goede van het kwade te onderscheiden. Hij onderneemt zijn queeste niet voor eigen roem, maar voor een algemeen doel. Hij is daarnaast barmhartig met Gollem, die hij laat leven en die later zijn leven redt. Hierdoor is hij weer verbonden met Perceval.

Aragorn is met name verbonden met koning Arthur en Lancelot. Hij is opgevoed door Elrond, niet door zijn eigen vader, die ook zijn schoonvader wordt. Elrond geeft hem het werkelijke symbool van zijn macht, zijn zwaard, terwijl koning Leodegranz, Arthurs schoonvader, zijn aanstaande schoonzoon de ronde tafel geeft. Het zwaard heeft iets magisch, Narsil is gesmeed door elfen en Excalibur is gegeven door de Vrouwe van het Meer. Beide zwaarden worden gebroken en weer gemaakt of vervangen. De basis van Guinevere was die van een wezen uit de Andere Wereld, waardoor ze ook zo mooi is. Ook Aragorns geliefde, Arwen, is een elf.

Wat betreft Lancelot is de gelijkenis met Aragorn treffend: ze hebben dezelfde deugden. Aragorns weg door de bergen bij Dunharg lijkt op de avonturen van Lancelot in het koninkrijk Gorre en beide zijn ze niet bang. Lancelot en Aragorn zijn beide helden die de dood in de ogen kunnen zien en hem kunnen overleven. Naast een strijder is Aragorn ook een minnaar, die niet alle liefde beantwoordt. De vrouwe van Shalott sterft van verdriet als Lancelot haar liefde niet beantwoordt, maar Éowyn blijft leven. Lancelot wil voor zijn vrienden als de zoons van koning Lot en Arthur zelf, vechten. Lancelot wil terugkeren om Arthur te helpen bij zijn slag tegen Mordred, Aragorn reist met Gimli en Legolas Merijn en Pepijn achterna om hen te redden van de uruk-hai.

Gandalf heeft een vrijwel onmiskenbare gelijkenis met Merlijn: hij is een tovenaar of een wijze man met heldere ogen, een lange mantel, een staf en een – soms onnavolgbare – humor als nalatenschap van Merlijns raadsels. Ook is hij zeer oud en heeft een onduidelijke afkomst maar is zonder twijfel goed. Gandalf sterft schijnbaar in de mijnen van Moria, om later terug te keren als de leidsman van het reisgenootschap. Dit staat tegenover de tijd dat Merlijn plotseling verdwijnt en Arthur aan zijn lot overlaat. Gandalf is zeker niet alleen Keltisch, hij heeft ook Vikingelementen in zich. Tolkien dacht aan hem als Odin in zijn personificatie van de eenzame wandelaar. Gandalf heeft net als Odin een lange baard, een staf en een hoed met een brede rand. Hij gaat en staat waar hij wil.

Galadriel is bijna de tweelingzus van de vrouwe van het meer: lang, slank, blond en witgekleed. Ze is een perfecte middeleeuwse dame, waar mannen graag voor willen vechten en sterven. Net als de vrouwe van het meer is zij zeer machtig. Deze macht duidt ook op een andere Keltische invloed: het bestaan van een moedergodin. Niet haar man Celeborn, maar zij regeert over Lothlórien. Zij heeft ook banden met Aragorn, wat weer op zijn basis als Lancelot zou kunnen duiden.

Tom Bombadil is vrijwel gelijk te stellen aan de groene man: hij is wild, maar vriendelijk, wijs en bijna onmetelijk oud, hoewel hij jong is. Hij wordt beschreven als ‘meester van bos, water en heuvel’. Hij staat in wezen boven de wereld en de ring heeft geen vat op hem. Hierdoor lijkt hij ook op de wilde natuur, die zijn gang gaat, in Keltische tijden vaak ondanks het ingrijpen van de mens.

De dwergen en elven zijn grotendeels gebaseerd op Keltische, Noorse en Germaanse mythen. De namen van de dwergen in de Hobbit zijn bijvoorbeeld rechtstreeks uit de Poëtische Edda gehaald. De elven zijn zeer veelvoorkomende mythologische figuren in de Ierse folklore en ook zij wonen bijvoorbeeld in het bos, zijn goed of kwaad.
De Balrog, die ervoor zorgt dat Gandalf het reisgezelschap verlaat in de mijnen van Moria, is te linken met de Noorse Surt, een vuurgodheid met een vlammend zwaard. Hij speelt een belangrijke rol in de Ragnarok, de ondergang van de aarde, die plaatsvindt op de brug van de Bifrost (= Khazad-dum).

De twee grote mensenvolkeren, de Rohirrim en de mensen uit Gondor, zijn te vergelijken met de Kelten en de Vikingen. De Rohirrim zijn het paardenvolk en wonen in kleine gemeenschappen. Van de Kelten is bekend dat zij zeer vaardige ruiters waren en dat ze in ieder geval in Groot-Brittannië slechts in kleine steden woonden. De Rohirrim hebben net als de Kelten een ontwikkelde cultuur die deels op kunstzinnig, deels op militair vlak is ontwikkeld. De mensen uit Gondor zijn meer te vergelijken met Vikingen. Met name de stad Minas Tirith wordt genoemd. Hun cultuur is gebaseerd op de krijgskunst en Faramir wordt door Denethor afgesnauwd, omdat zijn andere zoon Boromir veel beter zou zijn. Hierop trekt Faramir op bevel van zijn vader weg naar Osgiliath, om dodelijk gewond terug te keren.

Taal
Tolkien had een voorliefde voor talen en kende in meer of mindere mate Latijn, Frans, Duits, Welsh, Fins en Oud-Noors. Het is daarom niet verwonderlijk dat deze talen doorspreken in de namen van personen en de talen die in zijn wereld worden gesproken.

Gandalf betekent bijvoorbeeld in het Oud-Noors ‘magische elf’, Saruman is afgeleid van het Anglo-Saksische stamwoord ‘searu-‘, wat verraad of sluwheid betekent en Middle-eart komt van ‘middan-gead’, wat simpelweg aarde betekent in het Noors en het Anglo-Saksisch.

De elventaal Sindarin uit de Silmarillion is gebaseerd op het Welsh, aangezien de sprekers volgens Tolkien de legenden en verhalen vertelden die de Kelten ook hadden kunnen vertellen. De Elventaal Quenya is weer gebaseerd op het Fins, dat Tolkien zichzelf heeft aangeleerd om de Kalevala te lezen, een verzameling van oude Finse liederen. Ook het Ents is gebaseerd op het Welsh. Tolkien vond het prachtig om naar treinen te kijken die naar Wales reden, omdat ze zulke lange namen op hun bordje hadden. Het Ents is een zeer langdradige, bombastische taal en is een uitvergrote versie van het Welsh.

Zie ook:

Koning Arthur

Het Welsh

Kelten, Saksen en Vikingen

Celtic Webmerchant:

c
Enkelhandig zwaard € 55,- Keltisch zwaard € 70,85 Keltische montefortino € 158,-