Vikingen in Schotland

Het eerste vermelde contact tussen de Schotse Kelten en de Vikingen vond in 975 n.Chr. plaats, toen de Vikingen het klooster van St Columba op Iona aanvielen. De vroegst bekende permanente Viking nederzetting was op de Shetland eilanden en stamt uit het 800 n.Chr. Ongeveer vijftig jaar later begonnen de Vikingen ook nederzettingen op het Schotse vasteland en de westelijke eilanden te bouwen. Het eiland Lewis staat bekend om zijn Vikingnederzettingen uit deze tijd. Veel plaatsnamen in deze regio’s danken hun naam aan deze Vikingkolonisten, zoals North Minch, Lewis, Harris, Skye, Raasay en Cape Wrath. De meeste Vikingnederzettingen zijn op de westelijke eilanden gebouwd, dit is vandaag de dag nog te merken door de etnische opbouw van de bevolking en het dialect van Gaelic dat ze spreken. Rond 800 n.Chr. namen de Vikingen ook het eiland Man in. Tussen Man en de eilanden was veel contact.

Het is opvallend dat er vrijwel niets bekend is van Vikingplundertochten in West-Schotland  op de plunderingen van de Christelijke gemeenschap op Iona na. De westkust werd duidelijk gebruik voor kolonisatie, waarvandaan ook kolonisten vertrokken om zich in IJsland te gaan vestigen. De eerste drie generaties van de nieuwe eilandbewoners namen in de zomer actief deel aan plundertochten naar Ierland, Engeland en de noordelijke gebieden van het Schotse vasteland.

Deze invasie van het westen van Schotland wekten uiteraard weerstand op van de Keltische bevolking. De Ierse Scotti en de Schotse Picten werden door deze invasies dichter bij elkaar gebracht en begonnen actief samen te werken. Rond deze tijd werd het politieke centrum van de Scotti van Dalriada oostwaarts naar de vallei van de Tay verplaatst, dichtbij het Pictische centrum

Wat is gevolgd op deze verplaatsing is onduidelijk. Door de Vikingen aan de westkust van Schotland hadden de Scotti het contact verloren met hun oorspronkelijke gebieden in Ierland. De Scotti en de Picten deelden veel Keltische cultuurelementen en het is waarschijnlijk dat de Picten zelf ook de Keltische cultuur hadden. Tijdens de Vikinginvasies zijn de Picten en de Scotti verenigd tot een koninkrijk, onder leiding van Kenneth MacAlpin.

Op de eilanden vermengde de Noorse bevolking zich met de Keltische bevolking en ontstonden er Noorse Kelten. Zij stonden bekend als Gallghaidhil, buitenlandse Kelt, en woonden op de Innse gall, eilanden van de vreemdelingen. Van Gallgaidhil stamt ook de naam Galloway af. Het Noors-Keltische volk vormde een bedreiging voor het nieuwe Schotse koninkrijk, omdat zij een geheel nieuwe cultuur vormden dat zich meer en meer afscheidde van Schotland. In 1098 liepen de oorlogen tussen beide volkeren uit op een verdrag tussen koning Magnus Barrevoets van Noorwegen en koning Edgar van Schotland. In dit verdrag werd vastgelegd dat alle eilanden vanaf het eiland Man tot het eiland Lewis toebehoorden aan de Noorse kroon. De landeigenaren van de eilanden werden vazallen van de koning van Noorwegen. 

Deze toch al gespannen situatie werd verergerd toen er een derde partij betrokken raakte, de Noors-Keltische Somerled. Hij trouwde in 1140 de dochter van Olaf de Rode, de Noorse koning van het eiland Man, waaronder ook de Hebriden vielen. Hij werd Ri Innse Gall of Koning van de Eilanden werd genoemd. Olaf werd in 1153 vermoord en opgevolgd door zijn zoon, Godred de Zwarte. Godred was een strenge, wrede heerser en in 1158 leidde Somerled een opstand tegen hem. Zijn vloot, gebaseerd op een aangepast Viking langschip, had succes en Somerled kon zichzelf uitroepen tot koning van Man en de Eilanden. Zijn koninkrijk behoorde tot de Noorse kroon, maar de Noren hadden geen macht meer op de Ierse zee.

Aan het eind van zijn regeringsperiode besteedde de Schotse koning Alexander de 2de aan deze patstelling veel aandacht. Hij deed zijn uiterste best om de vazallen voor de Schotse kroon te winnen, maar besefte dat een open oorlog met de Noren Schotland in een burgeroorlog zou leiden.

Na Alexanders dood besteeg zijn zoon Alexander de 3de de troon van Schotland. In 1251 trouwde Alexander met Margaret van Engeland. Hierdoor won hij een bondgenootschap en veel landerijen in Engeland. Toen Alexander de leeftijd van 21 jaar had bereikt, hervatte hij de campagne die zijn vader vlak voor diens dood had willen uitvoeren. Hij eiste in 1263 de Noorse gebieden in Schotland op. De Noorse koning Haakon weigerde dit en verzamelde meteen een machtig invasieleger.  Toen dit leger bij de eilanden aan de westkust arriveerde, begonnen de onderhandelingen. Alexander wist tijd te rekken, totdat de herfststormen begonnen. Haakon verloor veel van zijn vloot in deze storm. Hierop volgende de slag bij Largs. In deze veldslag werd het Noorse leger verpletterend verslagen. Koning Haakon wist echter te ontsnappen en stierf in  op de Orkneys.

Nu lagen de Schotse eilanden aan Alexanders voeten. In 1266 werd door Haakons opvolger het verdrag van Perth opgesteld, daarin verklaarden de Noren dat de eilanden vanaf het eiland Man tot Harris en Lewis het bezit waren van de Schotse kroon. De Noorse kroon zou hier jaarlijks een uitkering voor terugkrijgen, daarnaast bleven de Orkneys en de Shetlandeilanden in Noorse handen.

Ondanks de roerige politiek en de constant wisseling van de Schotse en Noorse grenzen is het opvallend dat er nooit een haat tussen de beide volkeren is ontstaan. De samengang van de Vikingen en de Keltische bevolking schiep de Noors-Keltische bevolking, die tot laat in de middeleeuwen zeer grote invloed had. Een eindproduct van dit nieuwe volk was de gallowglass, soldaten die na de oorlogen tussen de Noren en de Schotten hun zwaard aan andere lords en koningen verhuurden. Deze soldaten behoorden tot de beste van Europa.

Zie ook:

Het koninkrijk Dublin
Brian Boru

MacDonald, Lord of the Isles

Gallowglasses

Bronnen:

- R. A. McDonald, The Kingdom of The Isles Scotland's western seaboard, c.1100- c. 1336, Great Britain 2007

- S. Duffy, A Ross, The World of the Galloglass, Dublin, 2007

- D. M. Wilson, The Vikings in the isle of Man, Aarhus 2008

- D. Griffiths, Vikings of the Irish sea, Gloucestershire 2010

 

 

 



Gesponsord door Celtic Webmerchant:

                       
Houten Thorshamer  € 42,-                 Historische spijkers € 6,90                   Trechterhalsbeker € 2
3,-



copyright © 2011 CelticBritain.net, Alle rechten voorbehouden.           Sitemap  Contact